DANH NHÂN HÀN MẶC TỬ

Thứ năm - 04/05/2017 01:14
Hanmactu
Hanmactu
Nhà Thơ Hàn Mặc Tử
Hàn Mặc Tử (tên thật Nguyễn Trọng Trí), sinh ngày 22 tháng 9 năm 1912 ở làng Lệ Mỹ, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, đặt tên thánh là Phêro Phransico tại nhà thờ Tam Tòa, ly hương sau 7 tuổi (có tư liệu nói 10 tuổi), vào Huế rồi vào Quy Nhơn học, đến Sài Gòn làm báo, ra lại Quy Nhơn và mang bệnh chết ở đó. Ông để lại một loạt tác phẩm nổi tiếng cho đời sau nghiên cứu như một kho báu hiếm và quý:
   - Lệ thanh thi tập                             Thơ
    - Gái quê                                           Thơ
   - Nắng xuân                                       Giai phẩm
   - Đau thương                                     Thơ
   - Xuân như ý                                     Thơ
   - Thượng thanh khí                          Thơ
   - Cẩm châu duyên                            Thơ
   - Duyên kỳ ngộ                                 Kịch
   - Quần tiên hội                                  Kịch
   - Chơi giữa mùa trăng                      Thơ văn xuôi
Hàn Mặc Tử khởi sự từ Đường luật, nội dung thì quanh quẩn yếm thế với một tâm hồn cô quạnh, buồn. Về sau, một năm thôi đã nhảy qua lãng mạn, đến với tượng trưng và không chịu dừng ở đó, như Hoài Thanh nhận xét: “thơ gì mà rắc rối thế”. Nhưng rồi ông cũng nhận ra: “Dẫu sao tôi vẫn nghĩ cái khuôn khổ bó buộc của luật Đường có lẽ không tiện cho sự nảy nở một nguồn thơ rạt rào và lạ lùng như nguồn thơ Hàn Mặc Tử”. .
Thơ Hàn Mặc Tử là tiếng kêu đau thương của số phận, kiếp cô đơn của một người bị đẩy ra khỏi đồng loại, không lạ gì mà máu, lệ được lặp lại nhiều lần trong thơ: Trời hỡi bao giờ tôi chết đi/ Bao giờ tôi hết được yêu vì/ Bao giờ mặt nhật tan thành máu/ Và khối lòng tôi cứng tợ si? Hay: Sao bông phượng nở trong màu huyết/ Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu? Tình yêu của Hàn, bệnh tật của Hàn, nỗi đau của Hàn đúc nên Hàn. Trong thời đại ấy và mãi mãi về sau Hàn Mặc Tử hiện thân giữa chúng ta. Hàn sống cuộc sống chúng ta. Tiếp thu những tinh hoa của Hàn là tiếp thu bể lệ, non châu, một ghềnh huyết nơi ngôi mộ quanh năm chói lòa dưới nắng mưa ở Quy Nhơn, đó là nỗi niềm của con người mà mấy thế kỷ đong đặc, chưa tan chảy.
Ám ảnh quê hương xứ sở thường trực trong Hàn Mặc Tử, dĩ nhiên như cái nôi nuôi lớn tâm hồn của một thiên tài xưa nay. Rất tiếc Hàn ra đi ở Quy Nhơn quá sớm, ông mất vào ngày 11 tháng 11 năm 1940, tròn 28 tuổi, cái tuổi đầy sức sáng tạo của nhà thơ. Cùng tương đồng với thời gian này điều kỳ lạ Exênhin mất lúc tròn 30 tuổi, vào năm 1925. Phải chăng các bậc thiên tài đều gặp gỡ nhau trời hỡi?
Kỷ niệm 410 năm ngày mang tên Quảng Bình, đồng thời 100 năm ngày sinh của Hàn Mặc Tử, nhắc tới ông như nhắc người nghệ sĩ vĩ đại. Học Hàn trong cái dân dã, siêu việt: Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa, hay: Thương là thương lòng mình giận chưa nư, và nữa: Cô láng giềng bên chết thiệt rồi, hoặc: Gò má riêng thôi lại đỏ hườm ta vẫn nhận ra tinh chất hồn quê trong việc sử dụng vốn từ ngữ vốn liếng địa phương. Sống và viết ở Quy Nhơn chủ yếu, nhưng hồn quê đã ăn sâu vào máu huyết. Đi xa đến mấy các tiếng chưa đã, chưa bưa, chưa nư, chết thiệt rồi đỏ hườm… thương lắm của vùng quê Quảng Bình in vào tâm trí ông như máu thịt. Bây giờ ta có thể ung dung trên đường Hàn Mặc Tử, để đến với phế tích nhà thờ Tam Tòa ngắm sông biển Nhật Lệ. Chỉ tiếc còn thiếu pho tượng u buồn, trích tiên của ông mà ta thường đọc thấy trong thơ ông chưa có. Tên tuổi ông không tách rời quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn. Càng đọc ông mới nhận ra rằng, thơ văn là sản phẩm của trời cho. Con đường vô thức sáng tạo thôi thúc ông viết những vần thơ bằng máu và nước mắt. Hàn Mặc Tử tiên đoán:
Ta hiểu chi trong áng gió nhiệm mầu
Những hạt lệ của trích tiên đầy đọa?
A ha ha! Say sưa chê chán đã
Ta là ta hay không phải là ta?
                                                   (Siêu thoát)
 
Ông lượng trước rất đúng:
Một mai kia ở bên khe nước ngọc
Với sao sương Anh nằm chết như trăng
Không tìm thấy nàng tiên mô đến khóc
Đến hôn Anh và rửa vết thương tâm
                                                   (Duyên kỳ ngộ)
Cái vết thương tâm ấy 410 năm chưa lành trên đất đai, chưa lành đối với Hàn Mặc Tử, chưa lành trong mỗi chúng ta khi chúng ta chưa nhìn thấu hết công lao của ông mỗi khi hướng về cội nguồn. Thơ ông là tấm lòng ông vậy, trong trẻo chứa chan mà u uất.
 
Tài liệu tham khảo:
- Thơ hay Việt Nam thế kỉ XX, Nguyễn Bùi Vợi và Quang Huy tuyển chọn và giới thiệu, Nxb Văn hóa Thông tin, 2006.
- Từ điển tác giả văn học Việt Nam thế kỉ XX, Trần Mạnh Thường (biên soạn), Nxb Hội Nhà văn, 2003.
- Thơ Blôk, Exênhin, Nxb Văn học, Tế Hanh giới thiệu, Thúy Toàn tuyển chọn, 1983.
- Thơ trữ tình - Xergei Exênhin, Đoàn Minh Tuấn dịch, Nxb Văn học, 1995.
- Danh nhân văn hóa Quảng Bình, Tập 1, Vĩnh Nguyên, Nguyễn Tú, Nxb Thuận hóa, 1993.
         - Hàn Mặc Tử - thơ, Kiều Văn (biên soạn), Nxb Đồng Nai, 1998.
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

  • Đang truy cập3
  • Hôm nay270
  • Tháng hiện tại2,259
  • Tổng lượt truy cập124,318
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây